Methodieken of methodisch werken in het jongerenwerk

Te veel methodieken in het jongerenwerk

Enige tijd geleden werd ik benaderd door iemand die bezig was met een scriptie over het jongerenwerk. Haar stelling was dat een teveel aan methodieken de kwaliteit van het jongerenwerk nadelig beïnvloed en of ik haar wilde helpen deze stelling te onderbouwen. Normaal gesproken werk ik graag mee aan interviews, scripties en onderzoeken. In deze situatie heb ik echter vriendelijk bedankt. Reden daarvoor is dat ik juist overtuigd ben dat niet een teveel, maar te weinig (diversiteit) in methodieken het jongerenwerk kwalitatief minder sterk maakt.

De ultieme methodiek in het jongerenwerk

Het lijkt wel als of in en rondom het jongerenwerk (of werken met jeugd in bredere zin) men steeds op zoek is naar die ene methodiek die voor alles werkt. In deze tijd van transitie lijkt het op sommige plekken alleen maar meer te worden. Veelvuldig kom ik gefrustreerde jongerenwerkers tegen die een methodiek van hogere hand opgelegd krijgen, als de enige wijze waarop ze mogen werken. Een wethouder of manager is dan op werkbezoek geweest in een andere stad en heeft daar ‘iets’ ontdekt wat wel werkt. Zonder oog te hebben voor de lokale omstandigheden wordt deze werkwijze gekopieerd naar een nieuwe situatie. Dit is maar zelden succesvol.

Methodieken als gereedschap

De reden van het uitblijven van het succes is makkelijk te vinden als men methodieken vergelijkt met gereedschap. Als de klus bestaat uit het schroeven van een kruiskopschroef in een muur dan is het juiste stuk gereedschap uiteraard de kruiskopschroevendraaier. Een normale schroevendraaier werkt ook nog wel, met een hamer lukt het uiteindelijk maar wel met schade. Als het moet kunnen we de schroef er met een waterpas er ook nog wel in krijgen (met heel veel fantasie en brute kracht). De inspanning die dit uiteindelijk vraagt was niet nodig geweest als men gewoon het juiste gereedschap kiest bij de juiste klus. Zo moet een jongerenwerker (en elke ander professional die met jeugd actief is) een denkbeeldige gereedschapskist vol hebben met verschillende methodieken. En dit moet zich blijven ontwikkelen dmv kennisdeling, scholing, training etc.

Methodisch proces ipv methodiek

Het verhaal gaat echter verder. Als we even in de vergelijking blijven met gereedschap dan valt het volgende op. De zaterdag middag klusser heeft vaak maar een beperkte hoeveelheid gereedschap nodig, vanwege de eenvoud van de klussen. Een aannemer moet vaak echter een heel bouwplan maken omdat de opdracht bestaat uit een veelvoud van verschillende klussen die in de juiste volgorde met verschillende gereedschappen moeten worden uitgevoerd. Dit vraagt overzicht, een overstijgende blik waarvan uit men het proces in de gaten houdt. Het werken met jeugd vanuit het jongerenwerk moet niet meer gezien worden als een eenvoudige zaterdag middag klus (jongeren alleen maar ondersteunen in het invullen van hun vrijetijdsbesteding), maar als een complex bouwwerk (bijv. ondersteuning bieden in de groei naar volwassenheid in afstemming op leeftijd, vaardigheden, IQ, hulpvragen etc). Dit vereist dat een jongerenwerker niet alleen methodieken gebruikt, maar vanuit een methodisch proces denkt. Met een begin, midden en eind (als dat er ooit komt) waarin methodieken sterk van elkaar kunnen verschillen. Dit proces moet niet alleen op papier komen bij aanvang, maar continu vanuit de praktijk worden bijgesteld, omdat die praktijk nu eenmaal leidend is en blijft.

Methodisch proces ipv onderzoeksresultaat

Ook zien we dat in het werken met jeugd er steeds meer interesse komt voor wetenschappelijk onderzoek. En ook vanuit Jeugd enzo. zijn we hier een groot fan van. We moeten ons kunnen verantwoorden in wat we doen en het liefst niet alleen op basis van onze mening, maar op basis van onderzoek. Tegelijkertijd zijn veel onderzoeksresultaten waar, maar wel afhankelijk van de omstandigheden. Zo blijkt uit onderzoek dat de democratische opvoedstijl het beste werkt. En uiteraard staan we hier volledig achter. Toch zien we in ons gezinshuis dat sommige jongeren die we opvangen in het begin meer gebaat zijn bij een autoritaire opvoedstijl om vervolgens in proces te groeien naar die democratische stijl.

Goed jongerenwerk, de overstijgende blik en blijven leren.

‘Wie vandaag trouwt met een methode, is morgen weduwnaar’. Het is een opmerking die ik in mijn eerste jaren als jongerenwerker bij een training hoorde. Een opmerking die leidend is geworden voor mijn werkzame leven met jeugd. Er bestaan geen gouden toverstafjes, geen enkelvoudige methodieken die altijd werken. Daarvoor is het werken met jeugd te complex in zijn veelvoud aan factoren. Een goede jongerenwerker (of andersoortig professional die actief is met jeugd) weet dit. Daar is hij/zij altijd met een overstijgende blik aan het kijken naar zijn werk. Waar staan we nu, waar wil ik naar toe welke stappen zijn dan te nemen en welke methodieken horen daarbij en hoe weet ik wanneer ik toe ben aan de volgende stap in het proces? Het zijn zomaar een paar vragen die altijd maar weer opnieuw gesteld moeten worden. Dit vraagt een lerende houding, een houding waarbij men zichzelf steeds weer opnieuw wilt blijven bekwamen ipv vast te roesten in het bekende.

De ultieme methodiek verkoopt

Het grote probleem is dat methodieken die voor alles werken zo lekker verkopen. Zeker als ze een flitsende naam hebben en er lokaal veel succes is geboekt. Dat dit laatste veel zegt over de methodiek in relatie tot lokale omstandigheden en heel weinig zegt over de langere termijn op andere locaties wordt vaak over het hoofd gezien, of bewust de ogen voor gesloten.

Een tijd geleden vertelde een netwerkpartner van me dat hij een jongerenwerker op sollicitatie had gehad. Deze persoon zei dat hij volgens de methodiek van Frank van Strijen werkte. Dit verbaasde me zeer omdat ik helemaal geen methodiek heb. Ieder geval niet eentje die altijd werkt. Het enige wat er is, is de drive om continu te bedenken wat er in deze situatie gedaan moeten worden wat daar voor nodig (welke methodiek of methodieken) is en hoe dat zich verhoudt tot de langere termijn (het procesmatige). Dat is echter vaak geen naampje te geven en niet zo makkelijk verkoopbaar. Duurzaam dat wel.

3 Responses to Methodieken of methodisch werken in het jongerenwerk

  1. 06 nov om 11:20
    Judith NIeuwpoort

    Hi Frank,

    Wat een goed en verhelderend blog heb je geschreven. Daar sluit ik mij bij aan!!

  2. 28 sep om 12:19
    Thomas

    Die lokale succesen zijn volgens mij vaak eerder het resultaat van de inzet en toewijding van een bepaalde jongerenwerken dan van een methodiek.

  3. 25 sep om 18:26
    Maarten

    Haha, de Frank van Strijen methodiek.
    Daar kom je schijnbaar mee binnen als je jongerenwerker bent.
    Ben het met je eens dat je een flinke klusbus aan gereedschap nodig hebt om aan de wens van de “klant” te voldoen. Waarbij vooral de” klant” opdrachtgevers kijken naar de merkjes op je tools. Minder naar de effecten er van op de onder handen te nemen verantwoordelijkheden. Tot binnenkort!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *