Effectief jongerenwerk, wie tackelt het systeem?

Bewondering voor effectief jongerenwerk

Als ik mensen vertel hoe wij bij Jeugd enzo. actief zijn in en rondom het jongerenwerk (en het werken met jongeren) dan krijgen wij  regelmatig lovende opmerkingen. Mensen vinden het vaak bewonderenswaardig dat we goed met deze jongeren uit de voeten kunnen. Ze ervaren de jeugd van vandaag vaak als problematisch en zeer complex en vinden het knap dat we goed werk afleveren met mooie resultaten. Zelf blijven we daar over het algemeen vrij nuchter onder. We doen datgene waar we goed in zijn. Wij vinden het op onze beurt weer knap dat mensen de hele dag achter een bureau met administratie bezig kunnen zijn. Ieder zijn eigen kwaliteiten zullen we maar zeggen.

Jongeren niet de grootste uitdaging in het jongerenwerk

Het afgelopen jaar merken we bij Jeugd enzo. echter steeds meer dat er een bepaalde  mate van irritatie ontstaat. Irritatie, omdat in het jongerenwerk en het werken met jongeren in het algemeen, de jongeren zelf niet het grootste probleem zijn. Uiteraard sluiten wij niet onze ogen voor negatieve en afwijkende gedragingen van jeugd, maar tegelijkertijd is dit niet het grootste obstakel in het effectief werken met jeugd.

Hét struikelblok in het effectief jongerenwerk

Het werken met jongeren kent twee grote struikelblokken, die er voor zorgen dat er veel effectiviteit, geld en talent van jongeren verloren gaat. Deze struikelblokken zorgen ervoor dat professionals dreigen op te branden, terwijl ze het werk inhoudelijk fantastisch vinden. Deze struikelblokken zorgen ervoor dat jongeren geen passende hulp krijgen, terwijl ze dat (diep van binnen) wel zouden willen hebben. Deze struikelblokken zijn bureaucratie en de loketcultuur.

Bureaucratie in het jongerenwerk

Veel organisaties die het jongerenwerk uitvoeren, als ook opdrachtgevers en de organisaties daaromheen zijn sterk bureaucratisch georganiseerd. Kolossale organisaties met een onwaarschijnlijke hiërarchische gelaagdheid zorgen ervoor dat snelheid en pragmatisme weinig plek krijgen, terwijl deze zo nodig zijn. De kennis zit op de werkvloer, maar daar is bijna geen beslissingsbevoegdheid. Het mandaat zit hoger op de ladder, zo hoog dat daar vaak weinig tot geen kennis van zaken meer is over het werk. Hierdoor worden regelmatig beslissingen genomen die van een afstand wel goed lijken, maar in de praktijk zo contraproductief  uitwerken. We zijn bij Jeugd enzo. absoluut niet tegen structuur en heldere afspraken, maar bureaucratische organisaties hebben zo de neiging om de structuur tot doel te verheffen en het werk meer als middel of slechter nog als obstakel te zien.

De loketcultuur rondom het jongerenwerk

Bijna alle organisaties die actief zijn rondom basishulpvragen van jongeren (scholing, huisvesting, werk, inkomen, schulden etc) kennen een zekere loketcultuur. Dit betekent dat als een jongere een enkelvoudige vraag bij de juiste persoon (loket) wordt neergelegd, hij/zij meestal wel geholpen wordt. Probleem is echter dat veel van deze jongeren multi-problematiek kennen. Daarnaast zie je dat veel jongeren die gebruik zouden moeten maken van deze diensten uit de straatcultuur zijn. In deze straatcultuur heerst een sterke mate van wantrouwen. Het worden doorverbonden of doorverwezen naar een andere instantie of loket wordt vaak geïnterpreteerd als “ze willen me niet helpen”. Jongeren die zich wel zelfstandig door de loketcultuur kunnen loodsen, zijn jongeren die vaak zichzelf aardig kunnen redden. Dat is prachtig, maar hierdoor blijft ontzettend veel talent onbenut.

Effectief jongerenwerk, wie tackelt het systeem?

Veel jongerenwerkers en mensen die in andere zin met jongeren werken hebben de neiging om hier tegen in opstand te komen, of juist lijdzaam toe te kijken hoe jongeren “verprutst” worden. In opstand komen (zeker in de jaren 70 erg populair) doet vaak imposant aan, maar heeft helaas weinig effect. Lijdzaam toekijken nog minder. Jongerenwerkers zullen naast de vaardigheid van het werken met jongeren, de kunst moeten gaan leren verstaan om het systeem te tackelen. Vaak begint dit met het beter leren vertellen van “het verhaal”. Het verhaal over waarom effectief werken met jongeren zo belangrijk is, hoeveel kosten het bespaart, dat we jongeren keihard nodig hebben in het kader van de aankomende vergrijzing en dat we nu moeten investeren. Een verhaal dat electorale acties en kortstondige, media gerichte grillen van bestuurders overstijgt. Het jongerenwerk moet niet in opstand komen, maar effectief leren overtuigen. Overtuigen van de doelstellingen die met effectief jongerenwerk allemaal behaald kunnen worden. Dit is zo belangrijk  dat het een prominente plek zou moeten krijgen op de opleiding voor aankomende jongerenwerkers. Een opleiding die er overigens niet of nauwelijks is.

Het systeem gaat niet zomaar veranderen. Zeker niet door protest acties of loos roepen dat het anders moet. Het wordt tijd dat het systeem getackeld gaat worden. Getackeld door mensen die zo effectief met jongeren werken, dat de resultaten gewoon niet meer weg te poetsen zijn. Resultaten die op effectieve wijze in het daglicht worden gebracht.

Nu is de tijd

2011 stond bij ons geheel in het teken van  “Jongerenwerk nieuwe stijl”. Het uitkomen van het gelijknamige boek, de opleiding  “Jongerenwerk nieuwe stijl” die we samen met Avans+ begonnen zijn en de zeer geslaagde Jeugd enzo. dag, zijn allemaal gericht op effectiever jongerenwerk/werken met jongeren. Uit het hele land krijgen we signalen dat zaken veranderen. Gemeente nodigen ons steeds vaker uit om met hun mee te zoeken naar wat “Jongerenwerk nieuwe stijl” voor hun en het beleid kan betekenen.

Er is steeds meer ruimte voor effectief werken met jongeren. De vraag is alleen of we er klaar voor zijn om deze ruimte in te nemen.

 

Benieuwd naar wat Jongerenwerk nieuwe stijl voor uw organisatie kan betekenen? Neem eens vrijblijvend contact met ons op.

17 Responses to Effectief jongerenwerk, wie tackelt het systeem?

  1. 09 jan om 10:20
    Benny Elwuar

    Heey Frank,
    De liefde verkilt en toch zie ik ook gedegen opleidingen waar de basis goed wordt gelegd voor zelfkennis tot volwassenheid. Bijvoorbeeld een lerarensportopleiding waarbij de eerste en tweede jaar hard gewerkt wordt aan zelfbeeld. Uiteindelijk is de ‘mantelzorg’ (basis menselijke interactie van omzien naar elkaar als familie, groep enz.)) de best drijvende kracht om het te tacklen om in eenheid te ageren tegen de gevestigde orde. Als die georganiseerd wordt zoals je dat beoogt dan valt er volgens mij wel winst te behalen, want anders blijft het een brandje blussen hier en daar. Ik vind het knap dat je aanzwengelt en zie er naar uit naar de verandering die van binnenuit gaat komen als er bezinning komt met de te verwachten feedback.

  2. 29 dec om 10:36
    kim verkuijlen

    Klopt als een bus,sterker nog…toen ik 4 jaar terug begon met deze variant had ik uiteraard nog geen netwerk opgebouwd.. Een casus kostte me vaak in de opstart 10 tot 20 uur per week vanwege de vaak complexe multi problemen en de loketcultuur die niet mee werkte. Nu na jaren lobby voeren en netwerken besteed ik in de opstart netjes iets van twee uur per week. Daarnaast krijg ik geen casussen meer binnen die bijv. jaren tussen wal en schip gezworven hebben en daarin meega problemen hebben opgebouwd want ik zit zelf overal van middelbare school tot ziekteverlof dus kan ze overal tijdig oppikken. Daarnaast nog eens constant met bus de 18-jarigen bespreken. Dus ja,het spaart energie,bloed zweet en tranen en bovenal een hoop onnodige ellende voor onze jongeren.

  3. 29 dec om 09:47
    Andre

    Goed stuk Frank.
    Denk (weet het) zeker dat het de hoogste tijd wordt voor het jongerenwerk om eens te gaan tackelen daar waar het gaat om bureaucratie en loketcultuur. Beiden zorgen ervoor dat daadwerkelijk, serieus en effectief jongerenwerk bijna onmogelijk wordt gemaakt om uit te voeren. Jongerenwerkers raken gedemotiveerd, raken uitgeblust en gooien vaak de handdoek in de ring. Zonde van al die kennis en inzet die dan niet volledig meer wordt benut ten dienste van de doelgroep.
    Op zich heb ik zelf niet zoveel problemen met de ivoren torens van waaruit vaak wordt gewerkt maar wel met het feit dat er geen ramen inzitten. Een blik naar buiten werpen vanuit deze toren, en aanschouwen waar dit systeem nu daadwerkelijk toe leidt, gebeurt dus niet.

    “Jongerenwerk nieuwe stijl” leert mij tackelen zonder dat ik daar geel, en mogelijk zelfs rood voor krijg.

  4. 28 dec om 23:40
    kim verkuijlen

    Goed artikel en zeker waarheid. Toch merk ik dat dit voor veel jongerenwerkers een lastig thema blijft. Ik durf uit te spreken dat wij in de praktijk dit gedachtengoed voeren, het vraagt echter meer van de werker dan het effectief overtuigen. Het vraagt strategisch denken/handelen, geduld opbrengen en bovenal inzien dat je niet de enige bent die goed met jongeren is. Het vergt dat je jezelf ziet als verbindende factor die steeds opnieuw ten diensten van de jongere de juiste poppetjes op de juiste plek kan zetten en houden. Alleen daar zit hem voor veel je’ers de lastigheid, men is niet gewend zo intensief samen te werken, daarnaast denken we te vaak in termen als ‘wij zijn toch de enigen die deze jongens snappen’ terwijl juist deze kennis onze kracht en verbindende factor zou moeten zijn.
    Zoals hierboven al gezegd durf ik mijzelf in deze stijl van werken ervaren te noemen, en mijn boodschap aan de rest vd jongerenwerkers is ‘probeer het eens joh, t vraagt veel van je, maar geeft zo een kick als je ziet welke deuren voor je jongeren opengaan… uiteindelijk kost t zoveel minder energie dan telkens samen met de jongere tegen die dikke muur aan te lopen’

  5. 28 dec om 16:41
    Chiel Voerman

    Goed artikel. Die ergenis over de bureaucratie is voor mij herkenbaar van de tijd toen ik werkte als zorgcoördinator in het voortgezet onderwijs. Iedere organisatie heeft zijn eigen manier van werken en eigen route naar de juiste hulpverlener/contactpersoon. Als je de receptie hebt gehad moet je nog de secretaresse zien te overtuigen. Heb je de juiste persoon te pakken blijkt die niet bedacht te hebben dat hij jou morgen wilde bellen dat de client naar een andere organisatie zou moeten overstappen. En weer van voor af aan zou moeten beginnen.

  6. 28 dec om 16:02
    B. van Dijk

    Zelf zit ik niet in het jongeren werk, ik ben BOA bij een gemeente en dus zijdelinks betrokken, maar ik vind dit een heel goed artikel. Ik erger me ook wel eens aan de inefficientie van de bureaucratie en politieke belangen die belangrijker zijn dan probleem oplossing. Maar dit geldt voor nog veel meer dan alleen jongerenwerk. Als het systeem inderdaad op de schop gaat, hoop ik dat dit het begin is van een flinke opruiming…

  7. 28 dec om 14:49
    Fer van Strijen

    goed verhaal Frank!

    Liefs, pa.

  8. 28 dec om 14:37
    Harry

    100% mee eens. Wij werken het liefst wijkgericht, hierdoor is de drempel het kleinst en ken je de jongeren veel sneller en is het vertrouwen er ook veel sneller. Waardoor sneller en met kortere lijnen hulp kan worden geboeden.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *