Feminien vs masculien in de straatcultuur
Feminiem vs masculien in de straatcultuur
Samen met landen als Zweden, Noorwegen en Denemarken behoort Nederland tot een van de meest feminiene landen. Geert Hofstede (schrijver van het internationaal erkende handboek voor antropologen: ‘Cultures and Organizations: Software of the mind’),heeft een systeem ontwikkeld waarmee culturen ” gemeten ” kunnen worden. Het systeem kent vier ijkpunten waarmee een cultuur in kaart wordt gebracht.Een van deze ijkpunten is de MAS, wat vrij vertaald staat voor de graadmeter hoe de verhouding is tussen het feminiene en masculiene gehalte in een cultuur.
Nederland, een feminiene cultuur
Onze Nederlandse cultuur scoort 86% op de feminiene meetlat. Dit betekent niet dat het grootste gedeelte van onze bevolking een aanhanger is van het feminisme, of dat ze het liefst allemaal make-up zouden willen gebruiken. Het zegt vooral dat ze vooral vrouwelijke eigenschappen weten te waarderen. We hechten bijvoorbeeld veel waarde aan communicatievaardigheden, langdurige relaties en we vinden zorg voor de ander heel belangrijk. Prestaties gaan niet ten kosten van de relatie en we vermijden graag conflicten.
De masculine cultuur
In een masculiene cultuur is vaak de prestatie het hoofddoel. Doelgerichtheid is daarom van groot belang en de bijbehorende status van sterke waarde.Hoewel Nederland waarschijnlijk al decennia een feminiene inslag heeft gehad, hebben de feministische en emancipatorische ontwikkelingen uit de jaren ’60 dit sterk in een stroomversnelling gebracht.
Het onderwijs, sterk feminien
Een beroepsgroep die duidelijk in deze stroomversnelling is meegegaan, is het onderwijs. Alleen al op basis van cijfers is het evident dat het ” vrouwelijke ” in het onderwijs sterk domineert. In 2007 was driekwart van de leerkrachten vrouw. Van de aanwezige mannen was nog eens 61% 45 jaar of ouder. Dit betekent hoogstwaarschijnlijk dat met het oog op de toekomst het aantal vrouwen in het basisonderwijs alleen maar zal toenemen. Hierin moet op geen enkele wijze een ondertoon gevonden worden van een pleidooi tegen vrouwen in het onderwijs. Ik breng deze feiten alleen maar naar voren om te laten zien dat zowel cijfermatig als cultureel het vrouwelijke domineert op een plek waar de identiteit van kinderen sterk gevormd wordt.
Sekse specifieke socialisatie
Dit kan nogal stevige gevolgen hebben voor de ontwikkeling van met name jongetjes en de manier waarop zij verschillen ten opzichte van meisjes. De verschillen tussen jongetjes en meisjes worden deels gevormd door de sekse specifieke socialisatie. Door verschillende omgang en verwachtingen vanuit de omgeving ten opzichte van jongens en meisjes wordt een deel van de identiteit en het gedrag gevormd. Maar dit is niet de bepalende factor.Een grote component dat het gedrag van jongetjes en meisjes laat verschillen is puur van biologische aard. Het gaat hierbij om de aangeboren drang van beide seksen om de veiligheid te waarborgen. Meisjes/vrouwen doen dit hoofdzakelijk door te verzorgen en zich te verankeren in de groep, mannen doen dit vooral door te vechten, de competitie aan te gaan op basis van fysieke kracht.
Testosteron
Wat hieraan ten grondslag ligt is het hormoon testosteron. Babytjes van het mannelijk geslacht blijken in de baarmoeder al meer testosteron te hebben dan meisjes. Dit geldt overigens ook voor de dierenwereld. Testosteron speelt een grote rol in de reactie op stress. als een mens onder stress staat maakt hij zowel adrenaline als testosteron aan. Dit stelt een mens instaat om het allerbelangrijkste te doen in een stresssituatie namelijk: handelen. Dit handelen vertaalt zich in vechten of vluchten. De hoogte van het testosteron gehalte bepaalt de mate van agressie in de stressreactie.Aangezien jongens/mannen een veel hoger testosteron gehalte hebben dan meisjes/vrouwen zullen de reacties op stress veel vaker agressief zijn. Tenslotte heeft een hoog testosteron gehalte een afvlakkende werking op (de beleving van) emoties.
Stress bij jongentjes
Kinderen ondergaan op de lagere school nogal wat stresssituaties: langdurig stilzitten, pesterijtjes, concentratieproblemen (adhd) et cetera leveren al snel een bepaalde mate van stress op. Voor jongetjes is dit vaak een aanleiding voor druk gedrag, agressie in de vorm van stoeien, beweeglijkheid, schreeuwen, de competitie aan willen gaan, niet stil kunnen zitten en tal van andere uitingen die in de feminiene cultuur niet sterk gewaardeerd worden. De onderdrukking van deze uitingen leveren vaak weer meer stress op, waardoor jongetjes in een negatieve spiraal komen.Uiteraard ben ik geen bioloog/psychiater, maar ik zou me zo voor kunnen stellen dat dit wel eens ten grondslag zou kunnen liggen aan de grote mate van niet juist gediagnosticeerde adhd bij jongentjes. Wellicht dat een hoop potjes met Ritalin dicht zouden kunnen blijven als we ons onderwijssysteem wat meer aan zouden passen op het natuurlijke gedrag van jongetjes.
Straatcultuur, sterk masculien
Wat heeft dit alles met straatcultuur te maken? Graag zou ik er twee dingen over wil zeggen.Ten eerste zien we, zoals al eerder gesteld, dat de straatcultuur sterk masculien is. Eigenwaarde en identiteit zijn bijna volledig gebaseerd op de prestaties. De competitie viert hoogtij in de straatcultuur. De hulpverlening aan dit soort jongeren is echter vaak feminien van aard en zal dus slecht aansluiten bij de belevingswereld van deze jongeren. Corrigerend optreden van masculiene gedrag’s uitingen op feminiene wijze, zullen door jongeren vaak niet geaccepteerd worden. Dit betekent uiteraard niet dat er, zoals sommige mensen graag zouden willen zien, alleen maar met harde hand moet worden opgetreden. Dit alles doet veel eerder een appel op sekse specifieke benadering/hulp aan dit soort jongeren.
Straatcultuur en meisjes
Het tweede punt is wellicht nog zorgwekkender. Daar waar jongetjes niet altijd tot hun recht komen in de feminieme burgercultuur, raken meisjes in de knel in de masculiene straatcultuur. Straatcultuur is namelijk niet alleen voorbehouden aan jongens, er zijn ook (grote) groepen meiden die in deze cultuur functioneren. Steeds meer zien we dat deze meiden zich aan het identificeren zijn met de masculiene normen en waarden van de straatcultuur. In extreme situaties komt het tot uiting in vechtpartijen onder meiden zonder de aanwezigheid van jongens.Ook zien we dat groepen meiden steeds meer de seksualiteit benaderen op een masculiene manier. Enige tijdgeleden hoorde ik een groepje meisjes, zonder aanwezigheid van jongens, tegen elkaar pochen over het feit dat een meisje en jongen wel zover had gekregen dat hij haar oraal bevredigde, terwijl zij dat niet terug had hoeven doen. Op een andere gelegenheid hoorde ik twee jongens vol ontzag met elkaar praten over hoe een meisje een ander meisje vol met de vuist had geslagen.
Sekse specifieke aanpak, de sleutel tot succes
Samenvattend kunnen we dus stellen dat in twee werelden zaken scheef dreigen te gaan.Een eenduidige oplossing voor deze problematiek is niet eenvoudig te formuleren, maar begint waarschijnlijk zoals eerder gezegd, met een sterk sekse specifieke georiënteerde aanpak. Ik ben erg benieuwd naar inspirerende ideeën om deze zaken adequate te kunnen benaderen.
Henk Geelen
Fantastisch boek, inderdaad. Heeft em veel geholpen in mijn (internationale) werk. Overigens: hij onderscheidt 5 criteria: contact met Oosterse experts leerde hem dat hij “besef van tijd” vergeten was mee te nemen. Groet, Henk
Frank van Strijen
Denk dat je hiermee een ontzettend goed punt raakt. Ben enige tijd geleden een project tegengekomen voor jonge vaders. Helaas heeft dat zeer kortstondig bestaan. Een goed idee om eens verder uit te werken.
Groetjes Frank
kim
Dag Frank, wat je aangeeft kan zeker helpend zijn, zolang deze “hulpverlener” dan ook wel durft grenzen te stellen i.p.v. de vervangende vader uithangen. Helemaal zal het dit echter niet compenseren, ik zie bij de jongens echt heel veel leed en hunkering naar respect van paps zitten, iets wat geen enkele hulpverlener kan vervangen.
Het is bij deze generatie vaak lastig om nog iets te bereiken met de vaders, echter komen we bij de huidige doelgroep steeds meer jonge vaders in beeld. Mijns inziens wordt er vanalles opgezet voor jonge moeders, alleenstaande moeders enz. Nergens wordt er ingestoken op vaders, niet in de reguliere hulpverlening aan volwassen maar ook niet in het jongerenwerk. Ik denk dat daar nog heel wat terrein te winnen is.
Frank van Strijen
Dag Kim, je hebt helemaal gelijk, vaders moeten meer in beeld komen en hun verantwoordelijkheid oppakken. Tegelijkertijd zou er in hulpverlening en jongerenwerk meer ‘oudere’ mannen hunpositie als identificatie figuur in kunnen nemen. Groet Frank
kim
zeer herkenbaar verhaal! In navolging op bovenstaande reacties moet ik kwijt dat sinds ik nauw samenwerk met de 2e lijnszorg deze boys stuk voor stuk breken binnen de 2e sessie.
Van de 10 jongens die we nu in therapie hebben is het kernprobleem het ontbreken van een vaderfiguur. Compensatie lijkt vaak het presteren op straat, al dan niet in de hoop gezien te worden door paps en alsnog het respect te krijgen voor wie ze zijn van deze vaders.
Opvallend vind ik dat ik voornamelijk jongens tussen de 20 en 23 zie, het proces komt dan op gang en ze geven vaak aan moe gestreden te zijn!!
We werken vaak met de jongeren op straat, maar ik begin steeds meer het gevoel te krijgen dat we eens met groepen vaders aan de slag moeten gaan om ze te laten zien hoe hun gedrag en houding van invloed is op hun kind op straat!!!
Adriaan Alexander Dekker
Wat een heldere kijk heb je op deze problematiek. We bespreken het thema ‘de man in de huidige maatchappij’ al jaren in een ‘mannen’groep hier op Mallorca, waar ik woon. In Spanje is het macho-gedrag een flink probleem. Als we de huidige maatschappij al vrouwelijk zien, dwingt deze de man in een gehoorzame rol van brave jongen, waardoor hij in het zich ontwikkelen tot evenwichtige man eigenlijk halverwege blijft steken. De kunst is dus een gezonde plek te creëren voor het ontwikkelen van zijn mannelijke waarden, naast zijn vrouwelijke waarden waaraan ruim aandacht wordt besteed. Goeie vraag, waar zijn de vaders? Ik houd graag contact. Groet, Alexander
Bassgun
Je slaat de spijker op de kop! Zo heb ik het eigenlijk nog niet eens bekeken, terwijl het eigenlijk ‘voor je neus’ gebeurt! Vraag me inderdaad ook af of het komt doordat het ‘evenwicht’ thuis ontbreekt…
Oscar
goed stuk Frank, erg herkenbaar ook! de vraag is; waar zijn de vaders in onze samenleving?